Van alle verplichtingen uit de EU AI Act is er één die nu al geldt én voor vrijwel elke organisatie relevant is: AI-geletterdheid, vastgelegd in Artikel 4. Sinds 2 februari 2025 moeten aanbieders én gebruiksverantwoordelijken zorgen dat de mensen die met AI-systemen werken er voldoende van afweten.
Wat houdt AI-geletterdheid in?
AI-geletterdheid betekent dat medewerkers de kennis, vaardigheden en het begrip hebben om AI-systemen verantwoord in te zetten. Het gaat niet om diepe technische kennis, maar om praktisch begrip:
- Hoe werkt een AI-systeem op hoofdlijnen, en wat zijn de beperkingen?
- Welke risico’s zijn er, bijvoorbeeld rond bias, privacy of onjuiste output?
- Wanneer mag je op een AI-uitkomst vertrouwen en wanneer is menselijke controle nodig?
- Wat zijn de afspraken binnen de organisatie over verantwoord gebruik?
Het vereiste niveau hangt af van de rol. Een medewerker die af en toe een chatbot gebruikt heeft minder diepgaande kennis nodig dan iemand die AI inzet voor besluitvorming over personen.
Waarom is dit belangrijk?
AI-geletterdheid is de basis onder alle andere AI Act-verplichtingen. Wie niet weet hoe een systeem werkt, kan ook geen goed menselijk toezicht houden of risico’s herkennen. Bovendien is het een staande verplichting: je voldoet er niet eenmalig aan, maar moet het op peil houden naarmate je organisatie nieuwe tools in gebruik neemt.
Hoe toon je aan dat je eraan voldoet?
De wet schrijft geen specifieke methode voor, maar in de praktijk wil je het kunnen aantonen. Een toezichthouder, klant of je eigen directie kan immers vragen of het op orde is. Aantoonbaarheid betekent meestal:
- Training: medewerkers volgen een programma dat de relevante onderwerpen dekt.
- Bewijs: je registreert wie de training heeft afgerond, bijvoorbeeld met certificaten.
- Actualiteit: je herhaalt of actualiseert de training als er iets verandert.
Met de e-learning op het UMW-platform regel je dit in zes korte modules. Elke deelnemer ontvangt een persoonlijk certificaat dat als bewijs dient, en je volgt de voortgang van je hele team op één plek.
Drie praktische eerste stappen
- Breng je AI-gebruik in kaart. Welke tools gebruikt je organisatie, en wie werkt ermee?
- Bepaal het benodigde niveau per rol. Niet iedereen heeft dezelfde kennis nodig.
- Organiseer training en leg het vast. Zorg dat je kunt aantonen dat je personeel voldoende geletterd is.
Zo zet je een verplichting die nu al geldt om in een concrete, aantoonbare maatregel, en leg je meteen de basis voor de rest van je AI Act-compliance.