AI op het notariskantoor
AI doet ook in het notariaat zijn intrede. Denk aan tekstgeneratie voor concepten en correspondentie, hulp bij dossieronderzoek, het doorzoeken van akten en registers, of automatische samenvattingen. Deze toepassingen kunnen tijd besparen en de kwaliteit ondersteunen, maar ze raken meteen aan de kern van het notariële werk: vertrouwelijkheid, zorgvuldigheid en onpartijdigheid.
Voor de meeste notariskantoren geldt dat zij AI gebruiken die ze inkopen, en niet zelf bouwen. In de termen van de AI Act zijn ze daarmee meestal gebruiksverantwoordelijke (deployer). Ook in die rol gelden verplichtingen, zoals het zorgen voor voldoende AI-geletterdheid bij medewerkers (Art. 4) en transparantie waar AI met mensen communiceert of content genereert (Art. 50). Die verplichtingen zijn niet zwaar, maar ze vragen wel dat je weet welke AI er op kantoor wordt gebruikt en met welk doel.
Risicocategorie: meestal beperkt, soms meer
Het notariaat staat niet standaard als hoog-risico-sector te boek. De meeste AI op een notariskantoor, zoals een tekstassistent of een zoekhulp, valt in de categorie beperkt of minimaal risico. Daar horen vooral transparantie- en geletterdheidseisen bij, geen zwaar conformiteitspakket.
Toch is voorzichtigheid geboden. Zodra AI beslissingen of beoordelingen ondersteunt die mensen direct raken, kan de classificatie anders uitvallen. Beoordeel daarom elk systeem afzonderlijk en vertrouw niet op een algemene aanname over de sector. De gratis risicoscan helpt je die beoordeling per systeem te maken.
Beroepsgeheim en de Wna
De grootste aandachtspunten op het notariskantoor liggen niet alleen in de AI Act zelf, maar in de wisselwerking met het beroepsgeheim en de geheimhoudingsplicht uit de Wet op het notarisambt (Wna). Notariële gegevens zijn bijzonder gevoelig: testamenten, eigendomsoverdrachten, familievermogens.
Dat betekent concreet:
- voer geen vertrouwelijke akte- of cliëntgegevens in een AI-tool in zonder zekerheid over waar die data terechtkomen;
- controleer of de leverancier gegevens niet hergebruikt voor het trainen van modellen;
- zorg dat gebruik van AI niet op gespannen voet staat met de geheimhoudingsplicht en de zorgplicht;
- blijf altijd zelf verantwoordelijk voor de inhoud; AI-output is een hulpmiddel, geen vervanging van het juridische oordeel.
Naast de AI Act blijft de AVG onverkort gelden voor de verwerking van persoonsgegevens. Wie cliëntgegevens via een AI-tool verwerkt, moet een geldige grondslag hebben, een verwerkersovereenkomst regelen en kunnen aantonen dat de gegevens binnen de EU veilig worden verwerkt. Het beroepsgeheim en de AVG versterken elkaar hier: beide wijzen naar terughoudendheid en zorgvuldige afspraken met leveranciers.
Toezichthouders: BFT en KNB
Het notariaat kent eigen toezicht- en beroepsorganisaties die bij AI-gebruik relevant zijn.
| Instantie | Rol |
|---|---|
| BFT (Bureau Financieel Toezicht) | Toezicht op de integriteit en kwaliteit van het notariaat |
| KNB (Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie) | Beroepsorganisatie; richtlijnen en ondersteuning |
| AP (Autoriteit Persoonsgegevens) | Toezicht op gegevensbescherming en coördinerend AI-toezicht |
Het AI-toezicht in Nederland wordt naar verwachting gecoördineerd door de AP en de RDI, met sectorale aanvulling. Voor het notariaat blijven BFT en KNB de natuurlijke aanspreekpunten voor de beroepsspecifieke kant.
Waar te beginnen
Een notariskantoor dat verantwoord met AI wil omgaan, hoeft geen groot project op te tuigen. Begin met overzicht en bouw van daaruit verder:
- Breng in kaart welke AI al wordt gebruikt, ook informeel.
- Bepaal per tool de risicocategorie en de geldende verplichtingen.
- Maak heldere afspraken over wat wel en niet in een AI-tool mag.
- Borg AI-geletterdheid bij notarissen en medewerkers.
- Leg vast wat je doet, zodat je je keuzes kunt verantwoorden.
Op de sectorpagina voor het notariaat vind je meer toegespitste context, en met de gratis risicoscan bepaal je snel waar je staat. Deze pagina is een hulpmiddel en geen juridisch advies; bij twijfel over beroepsregels is afstemming met de KNB verstandig.