Direct naar de hoofdinhoud
Vaak hoog risico

De AI Act voor onderwijs

Onderwijsinstellingen gebruiken AI voor toelating, beoordeling en gepersonaliseerd leren. AI die toegang tot of beoordeling in het onderwijs bepaalt, valt onder Bijlage III(3) en is hoog risico.

Doe de gratis risicoscan

Laatst bijgewerkt:

Risicocontext

Waar je op moet letten

In onderwijs raakt AI vaak een van de hoog-risico-domeinen uit Bijlage III van de AI Act. Daar gelden de zwaarste verplichtingen: risicobeheer, documentatie, menselijk toezicht en mogelijk een grondrechteneffectbeoordeling (FRIA). Let in het bijzonder op:

  • Annex III(3)Onderwijs en beroepsopleiding
In de praktijk

Typische AI-toepassingen in onderwijs

Dit zijn veelvoorkomende AI-toepassingen in deze sector, met een indicatie van het risico. De gratis risicoscan bepaalt de categorie voor jouw concrete systeem.

Toelating en plaatsing

AI die toegang tot opleidingen bepaalt is hoog risico (Bijlage III.3): let op bias, uitlegbaarheid en menselijk toezicht.

Geautomatiseerde beoordeling

AI die toetsen of examens beoordeelt raakt direct de rechten van studenten en is hoog risico.

Proctoring en surveillance

AI-toezicht bij examens raakt privacy en mogelijk biometrie/emotieherkenning — zeer gevoelig.

Adaptief leren en tutoring

AI die lesstof personaliseert is vaak lager risico, maar transparantie naar studenten blijft belangrijk.

Aandachtspunten voor onderwijs

  • Toegang en beoordeling (Bijlage III.3)

    AI voor toelating, plaatsing en beoordeling is hoog risico. Eisen: risicobeheer, datagovernance, logging, menselijk toezicht en transparantie.

  • Emotieherkenning verboden

    Emotieherkenning in het onderwijs is onder Art. 5 in beginsel verboden. Controleer proctoring-tools hierop.

  • Minderjarigen en kwetsbaarheid

    Bescherming van (jonge) leerlingen weegt zwaar; manipulatieve AI is verboden.

Verplichtingen

Wat de AI Act van onderwijs vraagt

Ongeacht je risicocategorie gelden er basisplichten. Dit zijn de belangrijkste, met je eerste concrete stappen.

  1. 1AI-geletterdheid (Art. 4)Zorg dat medewerkers die met AI werken voldoende AI-geletterd zijn — sinds 2 februari 2025 verplicht. Leg het aantoonbaar vast met training en certificaten.
  2. 2Geen verboden praktijken (Art. 5)Controleer dat je geen onaanvaardbare AI inzet, zoals social scoring of manipulatie die kwetsbaarheden uitbuit. Deze praktijken zijn sinds februari 2025 verboden.
  3. 3Houd een AI-register bijLeg vast welke AI-systemen onderwijs gebruikt, met rol (deployer of provider), doel en risicocategorie. Dit register is het fundament onder je compliance.
  4. 4Wees transparant (Art. 50)Maak kenbaar wanneer mensen met AI communiceren of AI-gegenereerde content zien — bijvoorbeeld bij chatbots, gegenereerde teksten of beelden.
  5. 5Leg je aanpak vast in AI-beleidBeschrijf welke tools zijn toegestaan, wie verantwoordelijk is en hoe je toezicht houdt. Zo maak je je keuzes aantoonbaar en herhaalbaar.
  6. 6Voldoe aan de hoog-risico-eisenOmdat AI in onderwijs vaak hoog risico is, gelden extra plichten: een risicobeheersysteem, datagovernance, logging, menselijk toezicht en technische documentatie — en mogelijk een grondrechteneffectbeoordeling (FRIA, Art. 27) vóór ingebruikname.

De gratis risicoscan bepaalt per systeem welke verplichtingen op jou van toepassing zijn, en het platform helpt je ze aantoonbaar in te vullen.

Toezicht

Relevante toezichthouders

Voor onderwijs zijn dit de meest waarschijnlijke toezichthouders. In Nederland coördineren de AP en de RDI; sectoraal toezicht komt daar bovenop.

Inspectie van het OnderwijsAP
Tijdlijn

De AI Act-deadlines

  1. Van kracht

    Art. 4 — AI-geletterdheid

    Aanbieders en gebruiksverantwoordelijken moeten zorgen voor voldoende AI-geletterdheid bij personeel dat met AI-systemen werkt.

  2. Van kracht

    Art. 5 — Verboden AI-praktijken

    Verbod op onaanvaardbaar-risico-praktijken (o.a. social scoring, manipulatie, ongerichte gezichtsherkenning-scraping, emotieherkenning op werk/onderwijs).

  3. Van kracht

    Hoofdstuk V — GPAI-modellen

    Verplichtingen voor aanbieders van AI-modellen voor algemene doeleinden (GPAI), inclusief documentatie- en transparantieplichten.

  4. Gepland

    Art. 50 — Transparantieverplichtingen

    Transparantieplichten voor beperkt-risico-systemen (chatbots, genAI-content, deepfakes, emotieherkenning/biometrische categorisering).

  5. Voorgesteld

    Digital Omnibus — markering bestaande genAI-content

    Voorgestelde overgangstermijn voor machine-leesbare markering van bestaande generatieve-AI-output (nog niet definitief).

  6. Gepland

    Bijlage III — hoog-risico-systemen

    Volledige verplichtingen voor hoog-risico-AI-systemen uit Bijlage III (o.a. werving, onderwijs, kritieke infrastructuur, rechtshandhaving).

  7. Gepland

    Bijlage I — productveiligheids-AI

    Verplichtingen voor hoog-risico-AI als veiligheidscomponent van producten onder sectorale productveiligheidswetgeving (Bijlage I).

Veelgestelde vragen

Vragen over de AI Act in onderwijs

Dat is hoog risico. Je moet bias beheersen, de werking uitleggen en een docent neemt de doorslaggevende beslissing. Documenteer dit aantoonbaar.

Met grote voorzichtigheid: emotieherkenning is verboden en biometrie is streng gereguleerd. Een FRIA en privacy-analyse zijn hier op hun plaats.

Ja. De verordening geldt niet alleen voor wie AI bouwt, maar ook voor gebruiksverantwoordelijken (deployers). Gebruik je AI-tools in je werk, dan krijg je daar eigen verplichtingen bij — ook zonder zelf iets te ontwikkelen.

Dat hangt af van waarvoor je het inzet, niet van de sector alleen. De gratis risicoscan stelt daar gerichte vragen over en bepaalt de categorie met onderbouwing per artikel en bijlage.

AI-geletterdheid (Art. 4) en het verbod op onaanvaardbare praktijken (Art. 5) gelden al sinds 2 februari 2025. Begin daarmee, en werk daarna toe naar de komende deadlines uit de tijdlijn.

Je begint met de gratis risicoscan, registreert je AI-systemen, en gebruikt het platform voor beleidsdocumenten, e-learning en een stappenplan. Zo werk je stap voor stap toe naar aantoonbare compliance.
Lees verder

Verdiep je in de AI Act

Hoog-risico-AI en Bijlage IIIVerboden AI-praktijken (Art. 5)AI-impactbeoordeling (FRIA)

Zie wat de AI Act voor jou betekent

De gratis risicoscan stemt de uitkomst af op jouw sector en situatie. Geen account nodig.

Start de risicoscan